Ngày nay 31.3

Có lẽ, những người quanh khu vực Trường Chinh - Giải Phóng không lạ lẫm với cảnh một thanh niên đi lang thang với dòng chữ trên áo "Xin đừng đánh", kèm theo đó là số điện thoại của người thân. Đó là Minh, 26 tuổi, hàng xóm hay gọi là Minh "hấp".

Minh "hấp" có sở thích nghịch ngợm bấm chuông cửa các căn nhà trong xóm, và thích sờ vào người khác. Sở thích đó khiến Minh "hấp" nhiều khi về nhà với hàng chục vết bầm tím trên người và mặt mũi, người biết thì không sao, người lạ họ đánh Minh không thương tiếc. Có hôm, Minh về với vết chém sâu hoắm trên đầu, máu chảy ròng ròng ướt áo.

Bố của Minh, ông Bình ngậm ngùi kể: Minh sinh năm 1990, đến 6 tuổi, trí tuệ của Minh ngừng phát triển. Cái thời mà cả xã hội chưa có í thức về chứng tự kỉ, gia đình đã đưa Minh đi chạy chữa khắp các bệnh viện lớn nhỏ, kể cả các trại tâm thần, nhưng không chỗ nào đưa ra kết quả phù hợp với tình trạng của em.

Cuối cùng, gia đình đưa em vào trường Bình Minh, ngôi trường dành cho trẻ tự kỉ hiếm hoi thời đó. Nhưng trường chỉ trông trẻ dưới 18 tuổi, nên 8 năm nay, Minh "hấp" phải ở nhà. Gia đình cũng bó tay không biết làm thế nào với tình trạng của Minh, người thân Minh có sáng kiến viết lên tất cả những chiếc áo của em dòng chữ "Xin đừng đánh" kèm theo số điện thoại của gia đình.

Minh học đếm được từ một đến mười. Em có thể tự đếm được hai viên thuốc an thần để uống. Em có thể biết ngày hôm nay là thứ mấy, ngày mai là thứ mấy. Nhưng những điều tưởng chừng đơn giản như trời nắng hay mưa, bố em có nói đến hàng trăm lần, thì cứ năm phút em vẫn sẽ hỏi lại.

Minh không thể ngồi yên, em chạy nhảy khắp nhà, chân liên tục đập vào thành ghế, hai bàn tay đan vào nhau, miệng liên tục nói những điều không ai có thể hiểu được. Và thỉnh thoảng, em chạy lại hôn vào ngực áo của bố. Mỗi lần như thế, ông Bình chỉ biết nhìn con rồi cười, rồi khóc.

Dù sao, Minh vẫn may mắn bởi sinh ra và lớn lên tại thành phố. Tại các vùng sâu, vùng xa, các vùng quê hẻo lánh, những đứa trẻ sinh ra mắc phải chứng tự kỉ đều bị gọi chung là tâm thần. Những đứa trẻ mắc chứng tự kỉ thể nặng có thể bị nhốt trong buồng kín, cũi sắt hoặc xích như những con thú để tránh phiền hà cho người thân và cộng đồng. Những đứa khác bị bỏ mặc, không có nhận thức, chúng có thể ngã xuống ao chết đuối, lao ra đường gặp tai nạn mà chẳng mấy ai quan tâm.

Chưa có con số chính thức về trẻ tự kỷ tại Việt Nam, nhưng theo như tỷ lệ tại các quốc gia trên thế giới, khoảng hơn 60 trẻ sinh ra sẽ có một trẻ mắc phải căn "bệnh" này. Một tỉ lệ không nhỏ.

"Câu hỏi đặt ra ở đây: có bao nhiêu người Việt Nam có ý thức về tự kỷ? Những bậc cha mẹ; những thành viên cộng đồng; và ở trên cùng, là hệ thống chính sách về người khuyết tật, tất cả đều có vai trò trong cuộc đời của những người tự kỷ. Và tất cả đều đang tồn tại những lỗ hổng về nhận thức.

Nhiều bậc cha mẹ có con mắc chứng tự kỷ đang tập hợp lại. Họ thực hiện những chương trình xã hội hỗ trợ trẻ tự kỷ; thành lập các trung tâm; và thậm chí đang vận động chính sách để chữ “tự kỷ” xuất hiện trong những văn bản về người khuyết tật, để hoàn thiện môi trường cho những đứa trẻ tội nghiệp của mình.

Nhưng những nỗ lực ấy vẫn đơn lẻ. Và ngoài kia, những đứa trẻ như Minh vẫn đang chỉ biết trông vào dòng chữ viết trên lưng áo. “Xin đừng đánh”. Những đứa trẻ tội nghiệp ấy có thể không bị đánh bằng tay, nhưng khoảng trống về nhận thức sẽ còn tra tấn chúng bởi sự thờ ơ, từ gia đình đến cộng đồng."

---***---

Năm 2007, lần đầu tiên Đại hội đồng Liên hiệp quốc lấy ngày 02/4 làm ngày Thế giới nhận thức về chứng tự kỷ. Thông qua đó nhằm nâng cao nhận thức của người dân về chứng Tự kỷ.

Để hưởng ứng, vào ngày 2/4 hàng năm, Autism Speaks, một tổ chức bênh vực người tự kỷ ở Mỹ có chiến dịch toàn cầu “Thắp đèn xanh lơ - Light It Up Blue” nhằm thu hút sự quan tâm của cộng đồng đối với khuyết tật tự kỷ.

Chính vì lẽ đó, Bìa báo Ngày Nay số 22 ra thứ năm ngày 31.3.2016 quyết định lấy màu xanh lơ và hình ảnh của "Minh hấp", hi vọng, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng đối với những đứa trẻ không may mắn. Không những vậy, số này, còn có nhiều câu chuyện khác về thế giới kỳ lạ này.

Bắt đầu từ số này, ngoài các điểm thường xuyên, báo Ngày Nay sẽ hiện diện thêm tại tất cả các quán thuộc hệ thống cà phê Cộng tại Hà Nội. Mời quý vị đón đọc.